حسابداری تورمی
مقدمه introduction
تورم یکی از واقعیتهای زندگی امروز دراغلب کشورهای جهان به شمار می آید، اگرچه تغییر واحد اندازه گیری برحسب پول مورد توافق تمام حسابداران است ، اما درمورد روشهای نظری وعملی تعدیل این تغییرارزش توافق کمی وجود ندارد.
بنیامین فرانکلین معتقد است که دو واقعیت گریزناپذیردر زندگی وجود دارد؛ مرگ و مالیات.
اما به اعتقاد کی سو باید مورد سومی را نیز به آنها افزود وآن چیزی جز تورم نیست، بدان معنی که ارزش هرپولی درجهان دچار روند نزول همیشگی است.
کلیات general
یکی از مفروضات بنیادی وزیر بنای حسابداری ، فرض واحد اندازه گیری است که بیان می کند پول در طی زمان دارای ارزش وقدرت خرید ثابت است. به عبارت دیگرمی توانید با مقدارمعینی پول، مقدارثابتی ازیک کالارادر دو مقطع زمانی مختلف خریداری کنید، ولی در واقع چنین نیست وارزش واقعی پول وقدرت خرید آن درگذر زمان کاهش می یابدواین نشانه ای است ازوجود تورم. بدین ترتیب باید ریال های بیشتری جهت خرید کالایی که قبلا باقیمت پایین تری قابل خرید بود، بپردازید.
سیر تکاملی تدوین وتوسعه استاندارهای حسابداری تورمی
اوج گیری نرخ تورم ازاواخرسال 1970تا اوایل سال 1980 بسیاری از حسابداران واستفاده کنندگان از صورتهای مالی رابه جستجو جهت ارائه ی اطلاعات مکملی برای نشان دادن اثرات مهم تورم واداشت. اما این عقیده خود ایجاد کننده سوالات بحث انگیز بعدی شد، معیار اطلاعات تکمیلی که باید تهیه شود چیست؟
گرچه این نظریه ها حوالی سالهای 1970تا1990شدت وحدت بیشتری داشت اما این مطلب ریشه در سالهای دور دارد.
ماهیت تغییرات قیمت nature of price changes
تغییرات قیمت زمانی به وقوع می پیونددکه قیمت کالاها وخدمات دربازار ها با قیمتهای گذشته تفاوت پیداکند، بدیهی است که خرید کالا توسط واحدهای انتفاعی دربازار خرید، به قیمتی کمتر از قیمت فروش آن به مشتریان معرف تغییر قیمت آن کالا نیست. بلکه تغییر قیمت هنگامی رخ می دهد که قیمت دربازار خرید یا بازار فروش ویا هر دو افزایش یا کاهش یابد.
تورم و رکود inflation & recession
تورم: افزایش سطح عمومی قیمت ها( کاهش قدرت خرید عمومی پول) رادراصطلاح تورم می نامند.
رکود: کاهش سطح عمومی قیمت ها (افزایش قدرت خرید عمومی پول) رانیز رکود می نامند.
به منظور اندازه گیری تغییرسطح قیمت ها در یک دوره معین لازم است شاخص قیمت محاسبه شود.
تعریف شاخص و مفهوم آن index definition & concept
شاخص قیمت عبارت است از میانگین موزون قیمت های جاری کالا ها وخدمات که با قیمت های مربوط در دوره مبنا مقایسه وبه کمک آن، تغییرات حاصل در سطح قیمتها تعیین می شو.د.
شاخص سطح عمومی قیمت: general price – level index
شاخص قیمت رامی توان برای سنجش تغییرات قیمت تمامی کالا ها وخدمات محاسبه کرد که با اصطلاح شاخص عمومی قیمت مورداشاره قرار می گیرد.
شاخص خاص قیمت price specific index
شاخص های قیمت رامی توان برای سنجش خاصی از جامعه اقتصادی به منظور تعیین تغییرسطح قیمت ها در آن بخش محاسبه کرد.
شاخص قیمتها درسال پایه × قیمت کل کالاها درسال پایه ÷ قیمت کل کالاها درسال موردنظر = شاخص سطح عمومی قیمتها
معمولا شاخص سال پایه را 100 فرض می کنند.
سایر شاخص ها: other index
لاسپیرز، پاشه ، مارشال و اجورث.
دراین شاخص ها برخلاف شاخص سطح عمومی قیمت ها مقدار مصرف کالاها درسالهای مختلف یکسان فرض نشده است.
در فرمولهای اشاره شده:
Qo = مقدار کالاها وخدمات فروخته شده در سال پایه
Po = قیمت کالاها وخدمات فروخته شده در سال پایه
Qm = مقدار کالاها وخدمات فروخته شده در سال مورد نظر
Pm = قیمت کالاها وخدمات فروخته شده در سال مورد نظر
purchasing power of the dollar, Nominal dollar & constant dollar
پول وقدرت خرید آن، ریال اسمی وریال ثابت
وقتی که سطح عمومی قیمت ها افزایش یابد، ارزش پول کاهش می یابد. بنابراین نقطه مقابل شاخص سطح عمومی قیمت ها، قدرت خرید واحد پول است.
ریال اسمی: ریالی است که به منظور انعکاس تغییر قیمت ها تعدیل نشده است.
ریال ثابت : ریال اسمی است که به خاطر تغییر قیمت ها( یا تغییر درقدرت خرید) تعدیل شده باشد.
بهای تمام شده تاریخی – ریال ثابت Historical cast – constant dollar زمانی که ارزشهای تاریخی به ازای تغییر قدرت خرید پول تعدیل می شود این اصطلاح بکار می رود.
ارزش جاری – ریال ثابت current cost – constant dollar درمواردی که ارزشهای جاری از لحاظ مقاصد مقایسه، براساس تغییر قدرت خرید پول تعدیل می گردند این اصطلاح به کار می رود.
مفهوم حفظ یا نگهداشت سرمایه capital maintenance concept
مفهوم حفظ سرمایه براین دلالت دارد که شناسایی سود، منوط به حفظ سرمایه یا بازیافت بهای سرمایه گذاری است. بنابراین شناسایی سود تحت تاثیر نگرش ما به مفهوم حفظ یا نگهداشت سرمایه و روش ارزشیابی دارایی / بدهی است.
مفاهیم بدیل حفظ سرمایه
حفظ ریال اسمی ( حفظ سرمایه مالی) financial capital maintenance
حفظ قدرت خریدعمومی (حسابداری ریال ثابت) constant purchasing power accounting
حفظ سرمایه فیزیکی physical capital maintenance
حفظ ریال اسمی ( حفظ سرمایه مالی) :
براساس مفهوم حفظ ریال اسمی سرمایه، سود صرفا زمانی وجود خواهد داشت که عایدی حاصل از درآمد فروش واحد تجاری بیش از ریال سرمایه گذاری شده ی اولیه در دارایی فروخته شده باشد.
حفظ قدرت خرید عمومی ( حسابداری ریال ثابت):
این مفهوم بیانگر این است که سود صرفا زمانی وجود خواهد داشت که ریال حاصل از درآمد فروش واحد تجاری ،بیش از معادل قیمت قدرت خرید عمومی سرمایه گذاری اولیه باشد.
حفظ سرمایه فیزیکی:
سود زمانی وجود خواهد داشت که عایدی شرکت از محل درآمدهایش، بیش ازبهای جایگزینی جاری دارایی فروخته شده باشد.
اقلام پولی وغیر پولی monetary items & non-monetary items
اقلام پولی عبارتند از دارایی ها وبدهی هاهمانند :وجه نقد، دریافتی ها، پرداختی ها که با تعداد ثابت ریال بیان می شوند.این تعداد ثابت ریال دراثرتغییر در قیمت ها تغییر نخواهد کرد. گرچه تورم موجب کاهش ارزش ریالی این اقلام می شود.اما تورم یا کاهش قیمت ها نمی تواند برتعداد ریالی هایی که باید دریافت ویا پرداخت شوند تاثیر گذارد.
اقلام غیرپولی اقلامی هستند که با تعداد غیر ثابتی ریال ارائه می شوند.یعنی تعداد ریالهای تشکیل دهنده انها دراثر تورم ویا کاهش قیمت ها تغییر می کند.
تمام اقلامی را که نمیتوان به عنوان اقلام پولی طبقه بندی کرد جزء این اقلام محسوب میشوند.
نمونه هایی از اقلام غیرپولی : موجودی ها، دارایی های عملیاتی ،سرمایه گذاری درسهام سایر شرکتها وسهام سرمایه.
یک تفاوت عمده بین اقلام پولی وغیر پولی درگزارشگری مدل بهای تاریخی/ ریال ثابت این است که اقلام پولی درترازنامه های ارائه شده تعدیل نمی شوند ،اما اقلام غیرپولی باید برمبنای بهای تاریخی یا ریال ثابت تعدیل شوند.
سود یا زیان قدرت خرید purchasing power gain or losses تغییرات درسطح عمومی قیمت ها باعث تحصیل یا تحمیل سود وزیان حاصل از نگهداری اقلام پولی توسط شرکت می گردد.
به هنگام افزایش سطح عمومی قیمت ها ،قرارگرفتن در موقعیت منفی پول سودمند خواهد بود: به معنی نگهداری بدهی های پولی افزون بر دارایی های پولی وقرارگرفتن درموقعیت مثبت پولی زیان قدرت خرید را در پی خواهد داشت.
مثال 1- ترازنامه مقایسه ای شرکت فراز درتاریخ 29اسفند 13x4 دردست است.شرکت درپایان دوره ی مالی اقدام به پرداخت سود سهام ومالیات بر درآمد نمود. اطلاعات مربوط به شاخص های مقاطع مختلف سال مالی به شرح زیر است:
تاریخ شاخص
13x4/1/1 120
13x4/12/29 153
شاخص متوسط سال 136
شاخص زمان فروش تجهیزات 144
شرکت فراز
ترازنامه مقایسه ای
به تاریخ29اسفند 13x4
29 /12/3*13 29/12/4*13
دارایی ها
پ نقد 59.600 80.200
پ خالص حسابهای دریافتنی 42.000 49.600
غ پ موجودی ها 22.500 45.000
غ پ تجهیزات 80.000 44.000
غ پ استهلاک انباشته تجهیزات (4.000) (8.000)
جمع دارایی ها 200.100 210.800
بدهی ها
پ حسابهای پرداختنی 38.000 45.000
پ اسناد پرداختنی 30.000 44.000
حقوق صاحبان سهام
غ پ سرمایه سهام عادی 110.000 110.000
غ پ سود(زیان) انباشته 22.100 11.800
جمع بدهی ها وحقوق صاحبان سهام 200.100 210.800
باتوجه به اطلاعات زیر سود یا زیان نگهداری اقلام پولی رامحاسبه کنید:
درامد فروش 171.200 ریال
خرید 150400 ریال
فروش تجهیزات 36.000 ریال
درآمد بهره 6.400 ریال
هزینه های عملیاتی 31.200 ریال
سود سهام پرداخت شده 8000 ریال
مالیات بر درآمد 16.800 ریال
برای محاسبه سود یازیان قدرت خرید،ابتدا باید خالص دارایی های پولی شرکت را در تاریخ 1/1/4*13 محاسبه نمود که در اینجا معادل 33.600 ریال بوده که به صورت زیراز روی ترازنامه پایان سال 3*13 محاسبه می شود:
نقد 59.600 ریال
حسابهای دریافتنی 42.000 ریال
حسابهای پرداختنی (38.000) ریال
اسناد پرداختنی (30.000) ریال
خالص دارایی های پولی 33.600 ریال
درمرحله بعد، آن دسته از رویدادهای تجاری که در طی سال برخالص اقلام پولی تاثیر گذاشته وموجب افزایش یاکاهش آن شده اندرابه مبلغ 33600 ریال اضافه ویا ازآن کسر می نماییم. درنهایت به مبلغ 40.800 ریال که بیانگر خالص دارایی های پولی در تازیخ 29اسفند 4*13 می باشد، می رسیم که به ترتیب زیرازروی ترازنامه پایان سال 4*13 نیز می توان آن رابه دست آورد:
نقد 80.200 ریال
حسابهای دریافتنی 49.600 ریال
حسابهای پرداختنی (45.000) ریال
اسناد پرداختنی (44.000) ریال
خالص دارایی های پولی 40.800 ریال
حال بااستفاده از اطلاعات ارائه شده درمورد شاخص های مقاطع مختلف سال، به تعدیل مبنای تاریخی می پردازیم:
شرکت سهامی فراز
محاسبه سود(زیان) قدرت خرید اقلام پولی
برای سال منتهی به 29اسفند4*13
بهای تاریخی ضریب تبدیل بهای تاریخی/ریال ثابت
خالص دارایی های پولی ابتدای دوره 33.600 120/153 42840
+ افزایش ها درخالص دارایی های پولی درطی سال:
درآمد فروش کالا 171.200 136/153 192.600
فروش تجهیزات 36.000 144/153 38.250
درآمد بهره 6.400 153/136 7.200
- کاهش ها درخالص دارایی های پولی درطی سال:
خرید کالا (150.400) 136/153 (169.200)
هزینه های عملیاتی (31.200) 136/153 (35.100)
سود سهام پرداخت شده (8.000) 153/153 (8000)
مالیات بردآمد (16.800) 153/153 16.800)
خالص دارایی های پولی پایان دوره:
بهای تاریخی HC 40.800
بهای تاریخی / ریال ثابت HC/CD 51.790
سودیازیان قدرت خرید خالص اقلام پولی نقل به صورت سود وزیان
[HC(40.800)- HC/CD (51.790)] اگرتفاوت این عمل مثبت باشد،
سود ودرغیراین صورت زیان خواهد بود:
زیان قدرت خرید (51790- 40.800) (10.990)
درمثال بیان شده همانطور که مشاهده نمودید،خالص اقلام پولی تعدیل شده درانتهای دوره ی مالی بیش از مقدار اسمی آن درهمان تاریخ است. بنابراین واحد تجاری درنتیجه نگهداری این اقلام متحمل زیانی به میزان 10.990ریال خواهد شد.
گزینه های مختلف صورتهای مالی
مساله اصلی درمبحث تغییر قیمت ها این است که به منظور تعدیل صورتهای مالی سنتی از چه مبنایی باید استفاده نمود؟ ازصورتهای مالی تهیه شده برمبنای اصول متداول حسابداری به روش بهای تاریخی یا اینکه ازمدل ارزش جاری استفاده نمود. به عبارتی ریال مورداستفاده براساس چه معیاری باید اندازه گیری شود؟
دراین رابطه سه گزینه وجود دارد:
براساس بهای تاریخی، براساس ریال سطح عمومی قیمت ها ، ریال قیمت های خاص.
خلاصه این سه گزینه به شرح زیر است:
الف – مدل بهای تاریخی (HC)، مبالغ بهای تاریخی برمبنای اصول متداول حسابداری گزارش می شوند:
1. اندازه گیری براساس ریال بهای تاریخی بدون هیچ گونه تعدیل بابت تغییر قیمت ها.
2. اندازه گیری براساس ریال ثابت، این مدل تمامی مبالغ رابااستفاده ازشاخص سطح عمومی قیمتها به ریال مشترکی تبدیل میکند (HC/CD).
ب- مدل ارزش جاری (CC)، ارزش جایگزینی درتاریخ تهیه ی صورتهای مالی:
1. اندازه گیری برمبنای ریال سطح قیمت های خاص.
2. اندازه گیری برمبنای ریال ثابت وبااستفاده از شاخص سطح عمومی قیمت ها(CC/CD).
نکته: استانداردFASB 89 شرکتها راتشویق به تهیه ی اطلاعات تکمیلی براساس مدل ارزش جاری / ریال ثابت CC/CD نموده است.
روابط میان انواع شاخص قیمت وروش هایی که دربالا اشاره شد رامی توان درنمودارزیر خلاصه کرد:
مدل گزارشگری برمبنای بهای تاریخی / ریال ثابت (HC / CD)
تهیه صورتهای مالی تعدیل شده براساس ارزش جاری /ریال ثابت (HC / CD) شامل اندازه گیری ارزش جاری هریک از اقلام صورتهای مالی، سپس تعدیل تمامی آنها به ریال ثابت پایان سال می باشد.
6مرحله برای تهیه صورتهای مالی براساس ارزش جاری / ریال ثابت به شرح زیر درنظر گرفته می شود:
1.جمع آوری اطلاعات اولیه شرکت شامل ارزش جاری هریک ازاقلام صورتهای مالی.
2.طبقه بندی هریک از اقلام صورتهای مالی به پولی وغیر پولی
3.محاسبه سود یا زیان قدرت خرید خالص اقلام پولی.
4.تهیه ترازنامه CC/CD به وسیله جایگزین نمودن ارزشهای جاری به جای بهای تاریخی
5.تهیه صورت سود وزیان که شامل دو بخش می شود: الف ) سود وزیان قدرت خرید اقلام پولی( در مرحله3 محاسبه شده) ، وب) تغییر درارزش جاری اقلام غیر پولی پس از کسر اثرات تورم عمومی( تغییر خالص در ارزش جاری اقلام غیر پولی) که در مرحله 6 محاسبه می شود.
6.محاسبه کل درارزش جاری هریک از اقلام غیر پولی که این تغییر به دو جزء تقسیم می شود:
الف) تغییر در ارزش جاری اقلام غیر پولی ناشی از تورم عمومی.
ب) تغییر در ارزش جاری اقلام غیر پولی پس از کسر اثرات تورم عمومی.
کاربرد و موارد برتری صورتهای مالی ارزش جاری / ریال ثابت (CC / CD)
روش ارزش جاری ریال ثابت نسبت به سایر شیوه های تهیه صورتهای مالی از مزایای برخوردار است:
1.سود حاصل از عملیات مستمردر این مدل، علاوه برقابلیت آن در ارزیابی خالص جریان وجوه نقد شرکت ،قابلیت استفاده به عنوان یک عامل پیش بینی را دارد که می توان باکمک سود حاصل از عملیات مستمرCC /CD عملکرد آتی شرکت را برآورد نماید.
2.افزایش یا کاهش در ارزش جاری دارایی های غیرپولی می تواند برای ارزیابی جریان وجوه نقد آتی شرکت کاربرد داشته باشد چراکه هر تغییری در ارزش جاری دارایی ها بیانگر تغییر در سرمایه گذاری مالی خواهد بود.
3.تفکیک سود جامع CC/ CD به اجزای ان یعنی سود حاصل از عملیات وسود حاصل از نگهداری دارایی های پولی وغیرپولی (افزایش یاکاهش در ارزش جاری دارایی های غیرپولی) می تواند اطلاعات سودمندی برای پیش بینی خالص جریان وجوه نقد آتی شرکت رادر اختیاراستفاده کنندگان از صورتهای مالی بگذارد.
4. ترازنامه CC / CD، دارایی ها، بدهی ها وحقوق صاحبان سهام را به ارزش جاری ارائه می نماید.
5.ظاهرا مدلCC/CD به مراتب برتر از مدل مورد قبول اصول متداول حسابداری – بهای تاریخی است.
اهمیت موضوع در ایران
با آن که بیش از 70 سال از طرح مساله آثار تورم بر حسابداری به طور کلی وبرصورتهای مالی به طور اخص درجهان می گذرد، این مفهوم در ایران از نظر اجرایی واز دید مباحث نظری هم چنان ناشناخته ودور مانده است . اماباتوجه به نرخ بالای تورم درایران واعتقادی که بیشتر استفاده کنندگان صورتهای مالی ، تصمیم گیران اقتصادی به ویژه مدیران به بی فایدگی نسبی اقلام حسابداری درمقایسه با قیمت های روز دارند وعلی رغم وجود تشکیلات حرفه ای، حسابداری که پس از 30 سال ازمنزلت یافتن آن به عنوان یک رشته دانشگاهی می گذرد اما درارتباط با تورم وآثار آن در حسابداری توجه کافی – چه از لحاظ بررسی وچه از لحاظ اجرایی شدن – نشده.واقدامات راضی کننده ای صورت نگرفته است.
از طرف دیگر دستگاهها وارگان های ذیربط دولتی وسازمان بورس اوراق بهادار تا سال 1371 لزوم وارد شدن در این حیطه از حسابداری را احساس نکردند و نتایج حاصل ازآن را در سطح کلان به بررسی نگذاشته اند.
موانع استفاده از حسابداری تورمی در ایران
ازلحاظ جنبه عملی مسائل عدیده ای وجود دارد که به نظرمی آید تاثیر بسزایی درعدم به کارگیری حسابداری تورمی داشته باشد، اما علی رغم تورم پیوسته ومستمری که دراقتصاد ایران وجود دارد عدم استفاده از حسابداری تورمی مدیران 5 مورد اساسی شناسایی شده است:
1.عدم آشنایی مسئولین حسابداری با مفاهیم حسابداری تورمی.
2.ناکافی وغیرقابل اعتماد بودن شاخص های تغییر سطح قیمت ها درایران.
3.افزایش بدهی مالیاتی ناشی از تجدید ارزیابی دارایی های ثابت .
4. بیشتر بودن مخارج بکارگیری حسابداری تورمی در ایران از منافع حاصل از آن.
5.عدم حمایت دولت از بخشهای اقتصادی درخصوص بکارگیری حسابداری تورمی.
تفاوت حسابداری تورمی در ایران با حسابداری تورمی در کشورهای پیشرفته
مانند بسیاری از پدیده های اقتصادی تفاوت های عمده ای بین آنچه که ما درایران به عنوان تورم می خوانیم با آنچه در حال حاضردرکشورهای پیشرفته صنعتی(یعنی کشورهایی که ماخط مشی حسابداری خودرا ازآنها اقتباس کرده ایم)، تحت این عنوان مطرح است وجود دارد.
درکشورهای صنعتی کاهش یا افزایش ارزش پول ملی الزاما تناسبی باتورم موجود درآن کشورها ندارد.مثلا، افزایش ین وارزهای اروپایی درمقابل دلارتاثیر ناچیزی برروی نرخ تورم درآمریکا برجای برجای گذاشته است. این درحالی است که همین افزایش برابری دلار درمقابل ریال ایران بلافاصله تاثیر مهمی بر روی قیمت کالاهامی گذارد وعلت آنراباید درمسائل زیرجستجو کرد:
1.درکشورهای پیشرفته صنعتی کاهش ارزش برابری مالی آنها درمقابل ارزهای خارجی ازواردات می کاهد وتولید داخلی را افزایش می دهد. درعین حال پول ملی آنها درکوتاه مدت به جای ارز قابل استفاده است.درحالی که درکشورهایی نظیر ایران ناچار به واردات بعضی اقلام هستند وچون میزان ارز آنها محدود است وازپول ملی نیز نمی توانند برای خرید خارجی استفاده کنند، بنابراین قیمت ارزهای خارجی افزایش می یابد واین موجب افزایش قیمت کالاهای وارداتی ودرنتیجه کالاها وخدمات داخلی می شود.
2.درکشورهای صنعتی پیشرفته به دلیل وجود کشش صادرات ارزش پول ملی باعث افزایش صادرات آنها می شود وتاثیر کاهش قیمت کالاهای صادراتی راخنثی می سازد درحالی که درکشورهایی نظیر ایران به دلیل فقدان کشش صادرات کاهش ارزش پول ملی به همان میزان برصادرات کشور نمی افزاید وتاثیر خودرابه نحو چشم گیری برقیمت تولیدات داخلی میگذارد.
3.امروزه درکشورهای پیشرفته صنعتی پدیده تورم کنترل شدنی است وخود دولت ها چند درصد تورم را برای رشد رفاه اجتماعی مردم تجویز می کنند.
نتیجه گیری کلی
در ایران به دلیل وجود تورم یا به عبارتی ترقی سطح قیمت ها طی سالهای پس از جنگ تحمیلی نیاز به تعدیل حسابهای شرکتها وموسسات بسیار ضروری وحیاتی بوده است، اما به دلایلی که ارائه شد حسابداری تورمی درایران جایگاهی نیافته واجرانمی شود. فقدان یک استاندارد تورمی درایران به فراموشی انجام حسابداری تورمی کمک کرده است. همچنین جدی نگرفتن مباحث نظری حسابداری تورمی در دروس دانشگاه رشته حسابداری در ایران یکی دیگر ازناکام ماندن حسابداری تورمی درایران است.درحقیقت جامعه حسابداری ما با2مشکل روبرواست: تورم، نادیده انگاشتن تورم.
پیشنهادات:
1.ارائه یک استاندارد حسابداری تورمی توسط سازمان حسابرسی
2.فراهم آوردن انواع شاخص های تغییر سطح قیمت ها توسط بانک مرکزی وسایر سازمانهای زیربط.
3.معاف نمودن اضافه ارزش دارایی ها ناشی از تجدید ارزیابی آنها از هرگونه مالیات، حداقل برای چندسال.
4.فراهم آوردن شرایطی از سوی دولت برای فزونی منافع حسابداری تورمی درایران برمخارج.
منابع:
کتاب حسابداری تورمی...................................... دکتر شکرا...خواجوی
کتاب تئوری حسابداری جلد دوم............................ دکتر رضا شباهنگ
مقاله مسائل عملی حسابداری در شرایط تورمی ........ غلامرضا سلامی – مجله حسابدار
مجله بررسی های حسابداری وحسابرسی................ دکتر محسن دستگیر ومحسن امید علی
تورم یکی از واقعیتهای زندگی امروز دراغلب کشورهای جهان به شمار می آید، اگرچه تغییر واحد اندازه گیری برحسب پول مورد توافق تمام حسابداران است ، اما درمورد روشهای نظری وعملی تعدیل این تغییرارزش توافق کمی وجود ندارد.
بنیامین فرانکلین معتقد است که دو واقعیت گریزناپذیردر زندگی وجود دارد؛ مرگ و مالیات.
اما به اعتقاد کی سو باید مورد سومی را نیز به آنها افزود وآن چیزی جز تورم نیست، بدان معنی که ارزش هرپولی درجهان دچار روند نزول همیشگی است.
کلیات general
یکی از مفروضات بنیادی وزیر بنای حسابداری ، فرض واحد اندازه گیری است که بیان می کند پول در طی زمان دارای ارزش وقدرت خرید ثابت است. به عبارت دیگرمی توانید با مقدارمعینی پول، مقدارثابتی ازیک کالارادر دو مقطع زمانی مختلف خریداری کنید، ولی در واقع چنین نیست وارزش واقعی پول وقدرت خرید آن درگذر زمان کاهش می یابدواین نشانه ای است ازوجود تورم. بدین ترتیب باید ریال های بیشتری جهت خرید کالایی که قبلا باقیمت پایین تری قابل خرید بود، بپردازید.
سیر تکاملی تدوین وتوسعه استاندارهای حسابداری تورمی
اوج گیری نرخ تورم ازاواخرسال 1970تا اوایل سال 1980 بسیاری از حسابداران واستفاده کنندگان از صورتهای مالی رابه جستجو جهت ارائه ی اطلاعات مکملی برای نشان دادن اثرات مهم تورم واداشت. اما این عقیده خود ایجاد کننده سوالات بحث انگیز بعدی شد، معیار اطلاعات تکمیلی که باید تهیه شود چیست؟
گرچه این نظریه ها حوالی سالهای 1970تا1990شدت وحدت بیشتری داشت اما این مطلب ریشه در سالهای دور دارد.
ماهیت تغییرات قیمت nature of price changes
تغییرات قیمت زمانی به وقوع می پیونددکه قیمت کالاها وخدمات دربازار ها با قیمتهای گذشته تفاوت پیداکند، بدیهی است که خرید کالا توسط واحدهای انتفاعی دربازار خرید، به قیمتی کمتر از قیمت فروش آن به مشتریان معرف تغییر قیمت آن کالا نیست. بلکه تغییر قیمت هنگامی رخ می دهد که قیمت دربازار خرید یا بازار فروش ویا هر دو افزایش یا کاهش یابد.
تورم و رکود inflation & recession
تورم: افزایش سطح عمومی قیمت ها( کاهش قدرت خرید عمومی پول) رادراصطلاح تورم می نامند.
رکود: کاهش سطح عمومی قیمت ها (افزایش قدرت خرید عمومی پول) رانیز رکود می نامند.
به منظور اندازه گیری تغییرسطح قیمت ها در یک دوره معین لازم است شاخص قیمت محاسبه شود.
تعریف شاخص و مفهوم آن index definition & concept
شاخص قیمت عبارت است از میانگین موزون قیمت های جاری کالا ها وخدمات که با قیمت های مربوط در دوره مبنا مقایسه وبه کمک آن، تغییرات حاصل در سطح قیمتها تعیین می شو.د.
شاخص سطح عمومی قیمت: general price – level index
شاخص قیمت رامی توان برای سنجش تغییرات قیمت تمامی کالا ها وخدمات محاسبه کرد که با اصطلاح شاخص عمومی قیمت مورداشاره قرار می گیرد.
شاخص خاص قیمت price specific index
شاخص های قیمت رامی توان برای سنجش خاصی از جامعه اقتصادی به منظور تعیین تغییرسطح قیمت ها در آن بخش محاسبه کرد.
شاخص قیمتها درسال پایه × قیمت کل کالاها درسال پایه ÷ قیمت کل کالاها درسال موردنظر = شاخص سطح عمومی قیمتها
معمولا شاخص سال پایه را 100 فرض می کنند.
سایر شاخص ها: other index
لاسپیرز، پاشه ، مارشال و اجورث.
دراین شاخص ها برخلاف شاخص سطح عمومی قیمت ها مقدار مصرف کالاها درسالهای مختلف یکسان فرض نشده است.
در فرمولهای اشاره شده:
Qo = مقدار کالاها وخدمات فروخته شده در سال پایه
Po = قیمت کالاها وخدمات فروخته شده در سال پایه
Qm = مقدار کالاها وخدمات فروخته شده در سال مورد نظر
Pm = قیمت کالاها وخدمات فروخته شده در سال مورد نظر
purchasing power of the dollar, Nominal dollar & constant dollar
پول وقدرت خرید آن، ریال اسمی وریال ثابت
وقتی که سطح عمومی قیمت ها افزایش یابد، ارزش پول کاهش می یابد. بنابراین نقطه مقابل شاخص سطح عمومی قیمت ها، قدرت خرید واحد پول است.
ریال اسمی: ریالی است که به منظور انعکاس تغییر قیمت ها تعدیل نشده است.
ریال ثابت : ریال اسمی است که به خاطر تغییر قیمت ها( یا تغییر درقدرت خرید) تعدیل شده باشد.
بهای تمام شده تاریخی – ریال ثابت Historical cast – constant dollar زمانی که ارزشهای تاریخی به ازای تغییر قدرت خرید پول تعدیل می شود این اصطلاح بکار می رود.
ارزش جاری – ریال ثابت current cost – constant dollar درمواردی که ارزشهای جاری از لحاظ مقاصد مقایسه، براساس تغییر قدرت خرید پول تعدیل می گردند این اصطلاح به کار می رود.
مفهوم حفظ یا نگهداشت سرمایه capital maintenance concept
مفهوم حفظ سرمایه براین دلالت دارد که شناسایی سود، منوط به حفظ سرمایه یا بازیافت بهای سرمایه گذاری است. بنابراین شناسایی سود تحت تاثیر نگرش ما به مفهوم حفظ یا نگهداشت سرمایه و روش ارزشیابی دارایی / بدهی است.
مفاهیم بدیل حفظ سرمایه
حفظ ریال اسمی ( حفظ سرمایه مالی) financial capital maintenance
حفظ قدرت خریدعمومی (حسابداری ریال ثابت) constant purchasing power accounting
حفظ سرمایه فیزیکی physical capital maintenance
حفظ ریال اسمی ( حفظ سرمایه مالی) :
براساس مفهوم حفظ ریال اسمی سرمایه، سود صرفا زمانی وجود خواهد داشت که عایدی حاصل از درآمد فروش واحد تجاری بیش از ریال سرمایه گذاری شده ی اولیه در دارایی فروخته شده باشد.
حفظ قدرت خرید عمومی ( حسابداری ریال ثابت):
این مفهوم بیانگر این است که سود صرفا زمانی وجود خواهد داشت که ریال حاصل از درآمد فروش واحد تجاری ،بیش از معادل قیمت قدرت خرید عمومی سرمایه گذاری اولیه باشد.
حفظ سرمایه فیزیکی:
سود زمانی وجود خواهد داشت که عایدی شرکت از محل درآمدهایش، بیش ازبهای جایگزینی جاری دارایی فروخته شده باشد.
اقلام پولی وغیر پولی monetary items & non-monetary items
اقلام پولی عبارتند از دارایی ها وبدهی هاهمانند :وجه نقد، دریافتی ها، پرداختی ها که با تعداد ثابت ریال بیان می شوند.این تعداد ثابت ریال دراثرتغییر در قیمت ها تغییر نخواهد کرد. گرچه تورم موجب کاهش ارزش ریالی این اقلام می شود.اما تورم یا کاهش قیمت ها نمی تواند برتعداد ریالی هایی که باید دریافت ویا پرداخت شوند تاثیر گذارد.
اقلام غیرپولی اقلامی هستند که با تعداد غیر ثابتی ریال ارائه می شوند.یعنی تعداد ریالهای تشکیل دهنده انها دراثر تورم ویا کاهش قیمت ها تغییر می کند.
تمام اقلامی را که نمیتوان به عنوان اقلام پولی طبقه بندی کرد جزء این اقلام محسوب میشوند.
نمونه هایی از اقلام غیرپولی : موجودی ها، دارایی های عملیاتی ،سرمایه گذاری درسهام سایر شرکتها وسهام سرمایه.
یک تفاوت عمده بین اقلام پولی وغیر پولی درگزارشگری مدل بهای تاریخی/ ریال ثابت این است که اقلام پولی درترازنامه های ارائه شده تعدیل نمی شوند ،اما اقلام غیرپولی باید برمبنای بهای تاریخی یا ریال ثابت تعدیل شوند.
سود یا زیان قدرت خرید purchasing power gain or losses تغییرات درسطح عمومی قیمت ها باعث تحصیل یا تحمیل سود وزیان حاصل از نگهداری اقلام پولی توسط شرکت می گردد.
به هنگام افزایش سطح عمومی قیمت ها ،قرارگرفتن در موقعیت منفی پول سودمند خواهد بود: به معنی نگهداری بدهی های پولی افزون بر دارایی های پولی وقرارگرفتن درموقعیت مثبت پولی زیان قدرت خرید را در پی خواهد داشت.
مثال 1- ترازنامه مقایسه ای شرکت فراز درتاریخ 29اسفند 13x4 دردست است.شرکت درپایان دوره ی مالی اقدام به پرداخت سود سهام ومالیات بر درآمد نمود. اطلاعات مربوط به شاخص های مقاطع مختلف سال مالی به شرح زیر است:
تاریخ شاخص
13x4/1/1 120
13x4/12/29 153
شاخص متوسط سال 136
شاخص زمان فروش تجهیزات 144
شرکت فراز
ترازنامه مقایسه ای
به تاریخ29اسفند 13x4
29 /12/3*13 29/12/4*13
دارایی ها
پ نقد 59.600 80.200
پ خالص حسابهای دریافتنی 42.000 49.600
غ پ موجودی ها 22.500 45.000
غ پ تجهیزات 80.000 44.000
غ پ استهلاک انباشته تجهیزات (4.000) (8.000)
جمع دارایی ها 200.100 210.800
بدهی ها
پ حسابهای پرداختنی 38.000 45.000
پ اسناد پرداختنی 30.000 44.000
حقوق صاحبان سهام
غ پ سرمایه سهام عادی 110.000 110.000
غ پ سود(زیان) انباشته 22.100 11.800
جمع بدهی ها وحقوق صاحبان سهام 200.100 210.800
باتوجه به اطلاعات زیر سود یا زیان نگهداری اقلام پولی رامحاسبه کنید:
درامد فروش 171.200 ریال
خرید 150400 ریال
فروش تجهیزات 36.000 ریال
درآمد بهره 6.400 ریال
هزینه های عملیاتی 31.200 ریال
سود سهام پرداخت شده 8000 ریال
مالیات بر درآمد 16.800 ریال
برای محاسبه سود یازیان قدرت خرید،ابتدا باید خالص دارایی های پولی شرکت را در تاریخ 1/1/4*13 محاسبه نمود که در اینجا معادل 33.600 ریال بوده که به صورت زیراز روی ترازنامه پایان سال 3*13 محاسبه می شود:
نقد 59.600 ریال
حسابهای دریافتنی 42.000 ریال
حسابهای پرداختنی (38.000) ریال
اسناد پرداختنی (30.000) ریال
خالص دارایی های پولی 33.600 ریال
درمرحله بعد، آن دسته از رویدادهای تجاری که در طی سال برخالص اقلام پولی تاثیر گذاشته وموجب افزایش یاکاهش آن شده اندرابه مبلغ 33600 ریال اضافه ویا ازآن کسر می نماییم. درنهایت به مبلغ 40.800 ریال که بیانگر خالص دارایی های پولی در تازیخ 29اسفند 4*13 می باشد، می رسیم که به ترتیب زیرازروی ترازنامه پایان سال 4*13 نیز می توان آن رابه دست آورد:
نقد 80.200 ریال
حسابهای دریافتنی 49.600 ریال
حسابهای پرداختنی (45.000) ریال
اسناد پرداختنی (44.000) ریال
خالص دارایی های پولی 40.800 ریال
حال بااستفاده از اطلاعات ارائه شده درمورد شاخص های مقاطع مختلف سال، به تعدیل مبنای تاریخی می پردازیم:
شرکت سهامی فراز
محاسبه سود(زیان) قدرت خرید اقلام پولی
برای سال منتهی به 29اسفند4*13
بهای تاریخی ضریب تبدیل بهای تاریخی/ریال ثابت
خالص دارایی های پولی ابتدای دوره 33.600 120/153 42840
+ افزایش ها درخالص دارایی های پولی درطی سال:
درآمد فروش کالا 171.200 136/153 192.600
فروش تجهیزات 36.000 144/153 38.250
درآمد بهره 6.400 153/136 7.200
- کاهش ها درخالص دارایی های پولی درطی سال:
خرید کالا (150.400) 136/153 (169.200)
هزینه های عملیاتی (31.200) 136/153 (35.100)
سود سهام پرداخت شده (8.000) 153/153 (8000)
مالیات بردآمد (16.800) 153/153 16.800)
خالص دارایی های پولی پایان دوره:
بهای تاریخی HC 40.800
بهای تاریخی / ریال ثابت HC/CD 51.790
سودیازیان قدرت خرید خالص اقلام پولی نقل به صورت سود وزیان
[HC(40.800)- HC/CD (51.790)] اگرتفاوت این عمل مثبت باشد،
سود ودرغیراین صورت زیان خواهد بود:
زیان قدرت خرید (51790- 40.800) (10.990)
درمثال بیان شده همانطور که مشاهده نمودید،خالص اقلام پولی تعدیل شده درانتهای دوره ی مالی بیش از مقدار اسمی آن درهمان تاریخ است. بنابراین واحد تجاری درنتیجه نگهداری این اقلام متحمل زیانی به میزان 10.990ریال خواهد شد.
گزینه های مختلف صورتهای مالی
مساله اصلی درمبحث تغییر قیمت ها این است که به منظور تعدیل صورتهای مالی سنتی از چه مبنایی باید استفاده نمود؟ ازصورتهای مالی تهیه شده برمبنای اصول متداول حسابداری به روش بهای تاریخی یا اینکه ازمدل ارزش جاری استفاده نمود. به عبارتی ریال مورداستفاده براساس چه معیاری باید اندازه گیری شود؟
دراین رابطه سه گزینه وجود دارد:
براساس بهای تاریخی، براساس ریال سطح عمومی قیمت ها ، ریال قیمت های خاص.
خلاصه این سه گزینه به شرح زیر است:
الف – مدل بهای تاریخی (HC)، مبالغ بهای تاریخی برمبنای اصول متداول حسابداری گزارش می شوند:
1. اندازه گیری براساس ریال بهای تاریخی بدون هیچ گونه تعدیل بابت تغییر قیمت ها.
2. اندازه گیری براساس ریال ثابت، این مدل تمامی مبالغ رابااستفاده ازشاخص سطح عمومی قیمتها به ریال مشترکی تبدیل میکند (HC/CD).
ب- مدل ارزش جاری (CC)، ارزش جایگزینی درتاریخ تهیه ی صورتهای مالی:
1. اندازه گیری برمبنای ریال سطح قیمت های خاص.
2. اندازه گیری برمبنای ریال ثابت وبااستفاده از شاخص سطح عمومی قیمت ها(CC/CD).
نکته: استانداردFASB 89 شرکتها راتشویق به تهیه ی اطلاعات تکمیلی براساس مدل ارزش جاری / ریال ثابت CC/CD نموده است.
روابط میان انواع شاخص قیمت وروش هایی که دربالا اشاره شد رامی توان درنمودارزیر خلاصه کرد:
مدل گزارشگری برمبنای بهای تاریخی / ریال ثابت (HC / CD)
تهیه صورتهای مالی تعدیل شده براساس ارزش جاری /ریال ثابت (HC / CD) شامل اندازه گیری ارزش جاری هریک از اقلام صورتهای مالی، سپس تعدیل تمامی آنها به ریال ثابت پایان سال می باشد.
6مرحله برای تهیه صورتهای مالی براساس ارزش جاری / ریال ثابت به شرح زیر درنظر گرفته می شود:
1.جمع آوری اطلاعات اولیه شرکت شامل ارزش جاری هریک ازاقلام صورتهای مالی.
2.طبقه بندی هریک از اقلام صورتهای مالی به پولی وغیر پولی
3.محاسبه سود یا زیان قدرت خرید خالص اقلام پولی.
4.تهیه ترازنامه CC/CD به وسیله جایگزین نمودن ارزشهای جاری به جای بهای تاریخی
5.تهیه صورت سود وزیان که شامل دو بخش می شود: الف ) سود وزیان قدرت خرید اقلام پولی( در مرحله3 محاسبه شده) ، وب) تغییر درارزش جاری اقلام غیر پولی پس از کسر اثرات تورم عمومی( تغییر خالص در ارزش جاری اقلام غیر پولی) که در مرحله 6 محاسبه می شود.
6.محاسبه کل درارزش جاری هریک از اقلام غیر پولی که این تغییر به دو جزء تقسیم می شود:
الف) تغییر در ارزش جاری اقلام غیر پولی ناشی از تورم عمومی.
ب) تغییر در ارزش جاری اقلام غیر پولی پس از کسر اثرات تورم عمومی.
کاربرد و موارد برتری صورتهای مالی ارزش جاری / ریال ثابت (CC / CD)
روش ارزش جاری ریال ثابت نسبت به سایر شیوه های تهیه صورتهای مالی از مزایای برخوردار است:
1.سود حاصل از عملیات مستمردر این مدل، علاوه برقابلیت آن در ارزیابی خالص جریان وجوه نقد شرکت ،قابلیت استفاده به عنوان یک عامل پیش بینی را دارد که می توان باکمک سود حاصل از عملیات مستمرCC /CD عملکرد آتی شرکت را برآورد نماید.
2.افزایش یا کاهش در ارزش جاری دارایی های غیرپولی می تواند برای ارزیابی جریان وجوه نقد آتی شرکت کاربرد داشته باشد چراکه هر تغییری در ارزش جاری دارایی ها بیانگر تغییر در سرمایه گذاری مالی خواهد بود.
3.تفکیک سود جامع CC/ CD به اجزای ان یعنی سود حاصل از عملیات وسود حاصل از نگهداری دارایی های پولی وغیرپولی (افزایش یاکاهش در ارزش جاری دارایی های غیرپولی) می تواند اطلاعات سودمندی برای پیش بینی خالص جریان وجوه نقد آتی شرکت رادر اختیاراستفاده کنندگان از صورتهای مالی بگذارد.
4. ترازنامه CC / CD، دارایی ها، بدهی ها وحقوق صاحبان سهام را به ارزش جاری ارائه می نماید.
5.ظاهرا مدلCC/CD به مراتب برتر از مدل مورد قبول اصول متداول حسابداری – بهای تاریخی است.
اهمیت موضوع در ایران
با آن که بیش از 70 سال از طرح مساله آثار تورم بر حسابداری به طور کلی وبرصورتهای مالی به طور اخص درجهان می گذرد، این مفهوم در ایران از نظر اجرایی واز دید مباحث نظری هم چنان ناشناخته ودور مانده است . اماباتوجه به نرخ بالای تورم درایران واعتقادی که بیشتر استفاده کنندگان صورتهای مالی ، تصمیم گیران اقتصادی به ویژه مدیران به بی فایدگی نسبی اقلام حسابداری درمقایسه با قیمت های روز دارند وعلی رغم وجود تشکیلات حرفه ای، حسابداری که پس از 30 سال ازمنزلت یافتن آن به عنوان یک رشته دانشگاهی می گذرد اما درارتباط با تورم وآثار آن در حسابداری توجه کافی – چه از لحاظ بررسی وچه از لحاظ اجرایی شدن – نشده.واقدامات راضی کننده ای صورت نگرفته است.
از طرف دیگر دستگاهها وارگان های ذیربط دولتی وسازمان بورس اوراق بهادار تا سال 1371 لزوم وارد شدن در این حیطه از حسابداری را احساس نکردند و نتایج حاصل ازآن را در سطح کلان به بررسی نگذاشته اند.
موانع استفاده از حسابداری تورمی در ایران
ازلحاظ جنبه عملی مسائل عدیده ای وجود دارد که به نظرمی آید تاثیر بسزایی درعدم به کارگیری حسابداری تورمی داشته باشد، اما علی رغم تورم پیوسته ومستمری که دراقتصاد ایران وجود دارد عدم استفاده از حسابداری تورمی مدیران 5 مورد اساسی شناسایی شده است:
1.عدم آشنایی مسئولین حسابداری با مفاهیم حسابداری تورمی.
2.ناکافی وغیرقابل اعتماد بودن شاخص های تغییر سطح قیمت ها درایران.
3.افزایش بدهی مالیاتی ناشی از تجدید ارزیابی دارایی های ثابت .
4. بیشتر بودن مخارج بکارگیری حسابداری تورمی در ایران از منافع حاصل از آن.
5.عدم حمایت دولت از بخشهای اقتصادی درخصوص بکارگیری حسابداری تورمی.
تفاوت حسابداری تورمی در ایران با حسابداری تورمی در کشورهای پیشرفته
مانند بسیاری از پدیده های اقتصادی تفاوت های عمده ای بین آنچه که ما درایران به عنوان تورم می خوانیم با آنچه در حال حاضردرکشورهای پیشرفته صنعتی(یعنی کشورهایی که ماخط مشی حسابداری خودرا ازآنها اقتباس کرده ایم)، تحت این عنوان مطرح است وجود دارد.
درکشورهای صنعتی کاهش یا افزایش ارزش پول ملی الزاما تناسبی باتورم موجود درآن کشورها ندارد.مثلا، افزایش ین وارزهای اروپایی درمقابل دلارتاثیر ناچیزی برروی نرخ تورم درآمریکا برجای برجای گذاشته است. این درحالی است که همین افزایش برابری دلار درمقابل ریال ایران بلافاصله تاثیر مهمی بر روی قیمت کالاهامی گذارد وعلت آنراباید درمسائل زیرجستجو کرد:
1.درکشورهای پیشرفته صنعتی کاهش ارزش برابری مالی آنها درمقابل ارزهای خارجی ازواردات می کاهد وتولید داخلی را افزایش می دهد. درعین حال پول ملی آنها درکوتاه مدت به جای ارز قابل استفاده است.درحالی که درکشورهایی نظیر ایران ناچار به واردات بعضی اقلام هستند وچون میزان ارز آنها محدود است وازپول ملی نیز نمی توانند برای خرید خارجی استفاده کنند، بنابراین قیمت ارزهای خارجی افزایش می یابد واین موجب افزایش قیمت کالاهای وارداتی ودرنتیجه کالاها وخدمات داخلی می شود.
2.درکشورهای صنعتی پیشرفته به دلیل وجود کشش صادرات ارزش پول ملی باعث افزایش صادرات آنها می شود وتاثیر کاهش قیمت کالاهای صادراتی راخنثی می سازد درحالی که درکشورهایی نظیر ایران به دلیل فقدان کشش صادرات کاهش ارزش پول ملی به همان میزان برصادرات کشور نمی افزاید وتاثیر خودرابه نحو چشم گیری برقیمت تولیدات داخلی میگذارد.
3.امروزه درکشورهای پیشرفته صنعتی پدیده تورم کنترل شدنی است وخود دولت ها چند درصد تورم را برای رشد رفاه اجتماعی مردم تجویز می کنند.
نتیجه گیری کلی
در ایران به دلیل وجود تورم یا به عبارتی ترقی سطح قیمت ها طی سالهای پس از جنگ تحمیلی نیاز به تعدیل حسابهای شرکتها وموسسات بسیار ضروری وحیاتی بوده است، اما به دلایلی که ارائه شد حسابداری تورمی درایران جایگاهی نیافته واجرانمی شود. فقدان یک استاندارد تورمی درایران به فراموشی انجام حسابداری تورمی کمک کرده است. همچنین جدی نگرفتن مباحث نظری حسابداری تورمی در دروس دانشگاه رشته حسابداری در ایران یکی دیگر ازناکام ماندن حسابداری تورمی درایران است.درحقیقت جامعه حسابداری ما با2مشکل روبرواست: تورم، نادیده انگاشتن تورم.
پیشنهادات:
1.ارائه یک استاندارد حسابداری تورمی توسط سازمان حسابرسی
2.فراهم آوردن انواع شاخص های تغییر سطح قیمت ها توسط بانک مرکزی وسایر سازمانهای زیربط.
3.معاف نمودن اضافه ارزش دارایی ها ناشی از تجدید ارزیابی آنها از هرگونه مالیات، حداقل برای چندسال.
4.فراهم آوردن شرایطی از سوی دولت برای فزونی منافع حسابداری تورمی درایران برمخارج.
منابع:
کتاب حسابداری تورمی...................................... دکتر شکرا...خواجوی
کتاب تئوری حسابداری جلد دوم............................ دکتر رضا شباهنگ
مقاله مسائل عملی حسابداری در شرایط تورمی ........ غلامرضا سلامی – مجله حسابدار
مجله بررسی های حسابداری وحسابرسی................ دکتر محسن دستگیر ومحسن امید علی
+ نوشته شده در شنبه بیست و یکم بهمن ۱۳۹۱ ساعت 22:55 توسط ساناز پیله
|
باسلام.هدف از طراحی این وبلاگ بالابردن سطح علمی دانشجویان رشته حسابداری میباشد.امیدوارم شما دانشجویان گرامی از مطالب وبلاگ استفاده کنید.نظرات خودتان را